Idea dostępnych tras ETAP 1
Pomysł na trasę nordic walking dostosowaną do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku zrodził się w 2015 r., kiedy wraz z zespołem organizowaliśmy I Puchar Polski Nordic Walking Niewidomych i Słabowidzących w Porażynie, na znakowanych trasach na terenie Nadleśnictwa Grodzisk. Właśnie wtedy okazało się, że trasy o skomplikowanym przebiegu, poprowadzone leśnymi dróżkami, są atrakcyjne, ale dość łatwo można się na nich zgubić, a ze względu na trudności w dodatkowym oznakowaniu mogą być niebezpieczne.
Te obserwacje oraz wcześniejsze doświadczenia przyczyniły się do podjęcia decyzji o próbie opracowania sposobu wyznaczania tras dostosowanych do możliwości wzrokowych osób słabowidzących. W celu zebrania pierwszych opinii potencjalnych użytkowników tras po zakończeniu zawodów przeprowadzono wywiady. Zebrane spostrzeżenia i propozycje posłużyły do opracowania pierwszych wytycznych dotyczących przygotowywania dostosowanych tras nordic walking.
Zgodnie z nimi znakowanie powinno być uniwersalne, czyli takie samo w mieście, parkach i lesie. Znaków powinno być odpowiednio dużo, muszą być łatwe do zlokalizowania i jednoznaczne, a nawierzchnia trasy powinna być gładka i stabilna, pozbawiona niebezpiecznych elementów.
W kolejnym etapie przeprowadzono testy materiałowe, a następnie podjęto decyzję o przygotowaniu pilotażowego fragmentu trasy. Zgodnie z opracowanymi wytycznymi oraz po dodatkowych konsultacjach oznakowano pierwszy odcinek – łącznik umożliwiający uzyskanie pożądanej długości trasy niezbędnej do przeprowadzenia zawodów w Porażynie.
Idea dostępnych tras ETAP 2
Kolejne prace nad standardem znakowania dostępnych tras nordic walking (NW) zostały przeprowadzone w ramach projektu „Na dostępnej ścieżce”, realizowanego w Inkubatorze Innowacji Społecznych Wielkich Jutra – Dostępność+, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (2019–2020). Miejscem realizacji projektu były lasy w Janikowie, na terenie Nadleśnictwa Oława.
Przedstawiciele Nadleśnictwa zainteresowali się przedstawioną koncepcją i aktywnie zaangażowali się w działania związane z nordic walking. Czasy się zmieniają, podobnie jak wytyczne dotyczące osób z niepełnosprawnościami. Zgodnie z aktualnymi standardami nie powinno się stosować spotykanych w lokalnych praktykach określeń takich jak „szlaki dla niepełnosprawnych”, a w naszym przypadku również „trasy dostosowane do potrzeb osób słabowidzących”. W związku z tym konieczna była weryfikacja wcześniejszych założeń i przekształcenie trasy w trasę dostępną, zgodną ze współczesnym podejściem do projektowania uniwersalnego.
Współpraca Stowarzyszenia „Guide”, Stowarzyszenia Cross, Stowarzyszenia Janików nad Smortawą, Nadleśnictwa Oława, Dolnośląskiej Szkoły Wyższej we Wrocławiu (obecnie Uniwersytet Dolnośląski DSW) oraz Dolnośląskiego Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 13 we Wrocławiu zaowocowała opracowaniem Standardu Dostępnego Znakowania Tras Nordic Walking (SDZTNW) oraz wyznaczeniem trasy próbnej w Janikowie (2020).
Idea dostępnych tras ETAP 3
Trasa stała się miejscem regularnych spacerów i marszów, a także areną rywalizacji sportowej w nordic walking, zarówno dla seniorów, jak i osób z dysfunkcjami wzroku. W Janikowie odbywają się m.in. Drużynowe Mistrzostwa Polski Osób Niewidomych i Słabowidzących.
Podczas całorocznej eksploatacji trasy stwierdzono jednak, że podstawowy kolor oznakowania – żółty – staje się słabo widoczny na tle jesiennych liści, których barwa ulega sezonowym zmianom. Na etapie projektowania uwzględniono wprawdzie kontrast pomiędzy znakami a tłem oraz zalecano montaż tabliczek na powierzchniach kontrastujących z kolorem żółtym, jednak nie uwzględniono sezonowej zmienności otoczenia, w szczególności żółknięcia liści w okresie jesiennym. W konsekwencji znacząco utrudniało to lokalizację oznakowania i obniżało jego funkcjonalność.
Efektem prowadzonych badań i analiz było wprowadzenie modyfikacji znaku – zastosowanie niebieskiej obwódki wokół znaków, co istotnie poprawiło ich widoczność w warunkach jesiennych oraz zwiększyło czytelność oznakowania w zmiennym środowisku przyrodniczym (2025).